سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

358

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

بر اين فهرست اسامى فقهاى دوران امام جعفر صادق ( ع ) بايد نام ابان بن تغلب ( 96 ) را افزود . وى يكى از فقها و محدّثين برجسته و ممتاز بود و پس از آن يار امام زين العابدين ( ع ) و سپس امام محمد باقر ( ع ) شد . از امام جعفر صادق ( ع ) روايت مىشود كه هنگام مرگ او كه در سال 140 / 757 روى داد ، فرمود : « دوست دارم كه شيعيانى چون ابان بن تغلب داشته باشم . » و « مرگ او قلب مرا متأثر كرد . » ( 97 ) نام ابان در تعداد زيادى از كتب حديث مربوط به احكام ديده مىشود . جالب توجه اين است كه تقريبا همه اين محدّثين فقيه از اطرافيان امام جعفر صادق ( ع ) دوران سه و يا حد اقل دو نسل از امامان بر حق را درك كرده بودند . بدين ترتيب كه يا در دوران زين العابدين ( ع ) ، محمد باقر ( ع ) و جعفر صادق ( ع ) و يا در دوران محمد باقر ( ع ) ، جعفر صادق ( ع ) و موسى كاظم ( ع ) بودند در حالى كه بعضى ديگر كه در زمان جعفر صادق ( ع ) به نسل امامان برحق پيوستند تا زمان على بن موسى الرضا ( ع ) نيز خدمت كردند . از اين خلاصه موجز كه از فعّاليّت‌هاى افراد و گروههايى كه تحت رهبرى امام جعفر صادق ( ع ) در همه رشته‌هاى علوم دينى كار مىكردند دو نتيجه را مىتوان استنباط كرد . اوّل ، در مرحله تفكر اسلامى و اساس آن ، سهم اين افراد - كه بر اساس تعاليم امام صادق ( ع ) و پيشينيان او بود - بنياد مستحكمى بوجود آورد كه بناى نظام احكام و اصول عقايد امامت تشيع ، بخصوص براى متكلمين اثنى عشرى و فقهاى آنها شد . دوم ، اين حقيقت كه بسيارى از افراد در جنبه‌هاى گوناگون حيات دينى فعاليت مىكردند و با قبول امامت جعفر صادق ( ع ) بر اساس اصل نص ، گرد او جمع شدند ، جريان امامت تشيّع را به خوبى در راهى كه ويژگى متمايز مربوط به خود را در اسلام داشت ، قرار داد . اعتقادات شيعى فراوانى در مآخذ اوليه تشيّع در دست ما قرار دارند . براى نمونه ، كشى ، اعتقادات امامت شيعيان را در طول زندگى امام ششم شرح مىدهد . يكى از اين اعتقادات ، كه عمرو بن حريث در حضور امام بيان كرد